به گزارش نویدصنعت نیوز، عاطفه علیان- در شرایطی که منابع آب شیرین کشور تحت فشار شدید کم‌آبی قرار دارد، پرسش اساسی این است که تا چه اندازه مردم از میزان مصرف واقعی خود اطلاع دارند و این آگاهی چه نقشی در مدیریت بحران ایفا می‌کند. نتایج یک پرسشنامه که با هدف بررسی آگاهی مردم نسبت به میزان مصرف آب طراحی شده بود، نشان می‌دهد تنها ۱۸ درصد افراد از جزئیات کامل مصرف خود آگاه هستند، ۱۹ درصد تنها از طریق قبض یا پیامک به‌طور محدود متوجه شده‌اند که در کدام گروه مصرف قرار دارند، و ۶۳ درصد عملاً هیچ اطلاعی ندارند. این شکاف عظیم اطلاعاتی، یکی از بنیادی‌ترین موانع مدیریت بحران آب است، زیرا حتی دقیق‌ترین سیاست‌های محدودکننده یا تشویقی وقتی با مصرف‌کنندگان ناآگاه مواجه شود، کارایی خود را از دست می‌دهد.

این پرسشنامه، فارغ از سادگی ظاهری، یک ابزار حیاتی برای شناسایی نقاط ضعف سیاست‌گذاری و طراحی آموزش‌های هدفمند است. تجربه جهانی نشان داده است که اطلاع دقیق مصرف‌کننده از جایگاه خود نسبت به میانگین جامعه، اثر مستقیمی بر رفتار او دارد. در استرالیا، در دوران خشکسالی دهه ۲۰۰۰، برنامه «Waterwise» با ارائه داده‌های دقیق مصرف خانگی و امکان مقایسه با میانگین همسایگان، کاهش ۱۵ درصدی مصرف را رقم زد. در کالیفرنیا، ارسال گزارش‌های ماهانه مصرف و نمایش رتبه خانوارها باعث شد بیش از یک سوم مردم مصرف خود را کاهش دهند، بدون آنکه الزام قانونی یا جریمه مستقیم وجود داشته باشد. در آلمان و هلند، آموزش مبانی صرفه‌جویی همراه با اطلاع‌رسانی شفاف، موجب شد خانوارها به‌طور میانگین ۱۰ تا ۲۰ درصد کمتر از ظرفیت مجاز آب مصرف کنند.

پیام واضح این تجربیات این است که اطلاع‌رسانی عددی بدون فهم مفهومی یا شفافیت مقایسه‌ای نمی‌تواند رفتار مصرفی را تغییر دهد. ۱۹ درصد افرادی که تنها از روی قبض متوجه جایگاه مصرف خود شده‌اند، از دیدگاه رفتاری هنوز ناآگاه محسوب می‌شوند، زیرا نمی‌توانند تصمیمات روزانه خود را بر مبنای مبانی کاهش مصرف هدایت کنند. وقتی ۶۳ درصد جامعه اصلاً نمی‌دانند در کدام گروه مصرف قرار دارند، هر گونه برنامه مدیریت بحران که صرفاً بر مبنای محدودیت‌های قانونی یا قیمت‌گذاری باشد، به معنای پرتاب تیر در تاریکی است.

آگاهی از میزان مصرف، پیش‌شرط هر سیاست موفق مدیریت منابع آبی است. پرسشنامه‌های ساده و حتی کانال‌های مجازی می‌توانند با شفاف‌سازی شکاف اطلاعاتی و ارائه داده‌های مقایسه‌ای، انگیزه رفتار مسئولانه را ایجاد کنند و مسیر آموزش‌های هدفمند و سیاست‌های تشویقی را هموار سازند. در واقع، مدیریت بحران آب بدون تمرکز بر آگاهی مصرف‌کننده شبیه طراحی یک سازه بدون پایه است؛ ممکن است ظاهر فعالیت‌ها حفظ شود، اما اثرگذاری واقعی محدود و کوتاه‌مدت خواهد بود.