اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره افزایش دوباره تعرفه واردات فولاد و نیمه‌هادی‌ها، نه‌تنها بازتابی از راهبرد صنعتی‌سازی دوباره ایالات متحده است، بلکه می‌تواند بازار جهانی فولاد را دچار تکانه‌های جدی کند. هرچند ایران به دلیل تحریم‌ها هیچ‌گاه سهمی از بازار امریکا نداشته، اما پیامدهای غیرمستقیم این سیاست‌ها می‌تواند بر صادرات و قیمت فولاد ایران اثرگذار باشد. ترامپ روز جمعه ۱۵ اوت در هواپیمای ویژه ریاست‌جمهوری (ایر فورس وان) اعلام کرد: «به‌زودی تعرفه‌های تازه‌ای بر واردات فولاد وضع خواهد شد و این نرخ‌ها در بلندمدت جذابیت تولید داخلی را بالا می‌برند.» همین جمله کافی بود تا نگرانی‌ها در بازارهای جهانی زنده شود؛ آیا تعرفه فولاد امریکا از مرز ۵۰ درصد هم بالاتر خواهد رفت؟

به گزارش نویدصنعت نیوز؛ عاطفه علیان- در سطح جهانی، امریکا سالانه بیش از ۲۵ میلیون تن فولاد وارد می‌کند و اگر تعرفه‌ها بیشتر شود، بسیاری از صادرکنندگان بزرگ مثل برزیل، ترکیه و کره جنوبی این بازار را از دست می‌دهند و محصولاتشان را روانه اروپا، خاورمیانه و آسیا خواهند کرد. این جابه‌جایی عرضه می‌تواند قیمت‌ها را کاهش دهد. تجربه سال ۲۰۱۸، زمان وضع تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ، نشان داد قیمت جهانی فولاد تا ۱۰ درصد افت کرد و تکرار چنین الگویی دور از ذهن نیست. ایران در این میان هرچند محدودیتی برای صادرات مستقیم به امریکا ندارد، اما به دلیل تحریم‌ها هیچ‌گاه در این بازار حضور نداشته و تنها به‌طور غیرمستقیم از تغییرات جهانی تأثیر می‌پذیرد. صادرات فولاد ایران (بیلت و اسلب) عمدتاً به چین، امارات، عراق و آسیای میانه انجام می‌شود و اگر برزیل و ترکیه بخشی از صادرات خود را به این مناطق منتقل کنند، رقابت و فشار قیمتی بالا خواهد رفت. از آنجا که ایران سالانه حدود ۹ تا ۱۰ میلیون تن فولاد صادر می‌کند، حتی کاهش ۵ درصدی قیمت‌ها می‌تواند صدها میلیون دلار درآمد ارزی کشور را کاهش دهد.

بعد دیگر این تحولات به سیاست تعرفه‌ای امریکا در حوزه نیمه‌هادی‌ها مربوط می‌شود. تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی بر واردات تراشه‌ها می‌تواند صنایع پایین‌دستی فناوری و خودروسازی را گران‌تر کند و هر کاهش تولید در این صنایع، به معنای افت تقاضا برای فولاد نیز هست. این روند به‌طور غیرمستقیم فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان فولاد در جهان از جمله ایران وارد می‌کند.

نمودار زیر روند صادرات فولاد ایران را در مقایسه با تعرفه‌های امریکا طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد و بیانگر این واقعیت است که حتی با نبود ارتباط مستقیم میان بازار فولاد ایران و امریکا، سیاست‌های تعرفه‌ای واشنگتن اثرات قابل‌توجهی بر روند صادرات و درآمد ارزی ایران داشته است.

در جمع‌بندی می‌توان گفت سیاست تعرفه‌ای ترامپ اگرچه در ظاهر با هدف حمایت از تولیدکنندگان امریکایی طراحی شده، اما موج دوم آن در بازارهای جهانی پیچیده است. ایران به‌رغم تحریم‌ها و عدم ارتباط مستقیم با امریکا، به دلیل وابستگی به صادرات فولاد، به‌شدت از این تحولات اثر می‌پذیرد: در کوتاه‌مدت احتمال کاهش قیمت جهانی فولاد وجود دارد، در میان‌مدت رقابت ایران در بازارهای منطقه‌ای شدیدتر خواهد شد و در بلندمدت تنها راه کاهش آسیب، توسعه بازارهای مطمئن از طریق قراردادهای دوجانبه و تنوع‌بخشی به مقاصد صادراتی است. این گزارش نشان می‌دهد که سیاست‌های واشنگتن هرچند از هزاران کیلومتر دورتر اتخاذ می‌شوند، اما امواج آن به‌سرعت به بنادر صادراتی خلیج فارس نیز می‌رسد.