آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان می‌دهد صادرات محصولات زنجیره آهن و فولاد در چهار ماه نخست امسال با رشد ۱۳ درصدی به ۴۶۹ هزار تن افزایش یافته و ارزش آن نیز با رشد ۷ درصدی از ۲.۳ میلیارد دلار عبور کرده است. در حالی که بیلت و بلوم روندی صعودی گرفته‌اند، جهش ۷۸ درصدی صادرات کنسانتره سنگ‌آهن نگرانی‌هایی را درباره تشدید خام‌فروشی و فشار بر صنایع داخلی برانگیخته است.

به گزارش نویدصنعت نیوز؛ عاطفه علیان_آمارهای تازه منتشرشده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، تصویری دوگانه از وضعیت صادرات زنجیره فولاد کشور در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴ ارائه می‌دهد؛ از یک سو رشد کمّی و ارزشی صادرات، و از سوی دیگر افزایش سهم مواد خام در سبد صادراتی.

پس از افتی که در گزارش سه‌ماهه امسال ثبت شده بود، آمار چهارماهه نشان از بازگشت صادرات به مسیر رشد دارد. حجم صادرات محصولات فولادی با افزایش ۴۶۹ هزار تنی (معادل ۱۳ درصد) نسبت به مدت مشابه سال گذشته، نشانه‌ای از احیای تقاضای خارجی و احتمالاً انعطاف بیشتر در قیمت‌گذاری و شرایط فروش است. این رشد، در کنار افزایش ۷ درصدی ارزش صادرات و عبور از مرز ۲.۳ میلیارد دلار، می‌تواند اثر مثبتی بر تراز ارزی کشور داشته باشد.

در بخش محصولات نیمه‌ساخته، بیلت و بلوم که در گزارش سه‌ماهه با کاهش ۸ درصدی مواجه بودند، اکنون رشد ۱۵ درصدی را ثبت کرده‌اند. این تغییر روند می‌تواند نتیجه بهبود بازارهای هدف یا بازگشایی مسیرهای صادراتی باشد که پیش‌تر با محدودیت روبه‌رو بودند.

اما نکته نگران‌کننده در داده‌های جدید، جهش ۷۸ درصدی صادرات کنسانتره سنگ‌آهن است. افزایش صادرات مواد اولیه زنجیره فولاد، هرچند به ظاهر درآمدزا، در عمل به معنای کاهش ظرفیت تأمین خوراک برای واحدهای فولادسازی داخلی و افزایش خطر خام‌فروشی است. این روند می‌تواند در میان‌مدت به کاهش تولید داخلی محصولات با ارزش افزوده بالا و وابستگی بیشتر به صادرات مواد اولیه بینجامد.

با وجود این دستاوردها، تداوم این مسیر بدون سیاست‌گذاری دقیق می‌تواند فرصت‌های توسعه صنعتی را محدود کند. اگرچه درآمد ارزی حاصل از صادرات مواد خام در کوتاه‌مدت وسوسه‌برانگیز است، اما تجربه کشورهای توسعه‌یافته و نوظهور نشان داده که تکیه بر صادرات با ارزش افزوده بالا، پایداری اقتصادی بیشتری ایجاد می‌کند.

در نتیجه، ضرورت دارد سیاست‌گذاران حوزه معدن و فولاد، ضمن حفظ رشد صادرات، تمرکز خود را بر ایجاد توازن در زنجیره ارزش، توسعه صنایع پایین‌دستی و جلوگیری از خام‌فروشی بیش از حد معطوف کنند. تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که رشد فعلی، به توسعه پایدار صنعت فولاد کشور بینجامد.