به گزارش نویدصنعت نیوز؛

فولاد استخوان‌بندی تمدن مدرن است، اما این پیکره عظیم و سخت، برای شکل‌گیری و بقا به عنصری به شدت نرم و حیاتی وابسته است: آب. در اذهان عمومی، صنعت فولاد با کوره‌های ذوب، حرارت‌های جهنمی و سازه‌های غول‌پیکر فلزی گره خورده است، در حالی که آب، ماده خام نامرئی اما حیاتی در تمام زنجیره تولید این فلز است. از خنک‌کاری تجهیزات و محصولات گرفته تا غبارگیری و رسوب‌زدایی، تولید هر تن فولاد در جهان به صورت تاریخی نیازمند حجم عظیمی از منابع آبی بوده است. با این حال، تغییرات اقلیمی، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و خشک‌سالی‌های پیاپی، هژمونی سنتی تولید فولاد را با یک چالش اگزیستانسیال و حیاتی روبه‌رو کرده است.

امروز دیگر رقابت میان غول‌های فولادسازی جهان تنها بر سر کیفیت آلیاژ، کاهش هزینه‌های تولید یا تسخیر بازارهای جدید نیست؛ بلکه «تاب‌آوری آبی» و توانایی تولید بدون وابستگی به منابع آب شیرین، به شاخصی تعیین‌کننده در کلاس جهانی تبدیل شده است. در این گذار تاریخی، اعلام خبر به صفر رسیدن برداشت آب صنعتی گروه فولاد مبارکه از حوضه آبریز زاینده‌رود، تنها یک دستاورد بومی نیست، بلکه یک تغییر پارادایم است که می‌توان آن را با پیشرفته‌ترین استراتژی‌های رهبران جهانی این صنعت مقایسه کرد. برای درک بزرگی کاری که در قلب فلات مرکزی ایران در حال انجام است، باید نگاهی به استراتژی رقبای جهانی بیندازیم.

در سطح بین‌المللی، شرکت‌های پیشرو مانند «آرسلورمیتال»در اروپا، «پوسکو» در کره جنوبی، «نیپون استیل» در ژاپن و «تاتا استیل»در هند، دهه‌هاست که با چالش آب دست و پنجه نرم می‌کنند. با این وجود، یک تفاوت ژئوپلیتیکی و جغرافیایی بنیادین میان عمده این غول‌ها و فولاد مبارکه وجود دارد. کارخانه‌های عظیم پوسکو در پوهانگ یا تاسیسات نیپون استیل، در مجاورت اقیانوس‌ها بنا شده‌اند. آن‌ها برای خنک‌کاری به راحتی آب دریا را پمپاژ می‌کنند و با استفاده از آب‌شیرین‌کن‌های مستقر در سایت، نیاز آب صنعتی خود را با کمترین هزینه انتقال، تامین می‌نمایند. در واقع، مزیت جغرافیایی، نیمی از مسیر مدیریت بحران آب را برای آن‌ها هموار کرده است. در مقابل، شرکت‌هایی مانند تاتا استیل در شهر جمشیدپور هند، که در مناطق داخلی‌تر واقع شده‌اند، استراتژی «تخلیه صفر مایع» در پیش گرفته‌اند تا با بازچرخانی صددرصدی پساب، نیاز به برداشت آب تازه را به حداقل برسانند. با این حال، تاتا استیل همچنان از بارش‌های موسمی و رودخانه‌های محلی تغذیه می‌کند و با بحران خشکسالی مطلقی که در فلات مرکزی ایران حاکم است، مواجه نیست.

در ایران، احداث بزرگترین مجتمع فولادی خاورمیانه در فلات مرکزی و در مجاورت رودخانه‌ای که حیات یک تمدن چند هزار ساله به آن وابسته است، از همان ابتدا تصمیمی بود که بار سنگین مسئولیت‌های زیست‌محیطی را به همراه داشت. زاینده‌رود تنها یک مسیر انتقال آب نیست؛ شریان حیاتی کشاورزی، اقتصاد، و هویت فرهنگی استان اصفهان است. زمانی که آمارهای رسمی نشان می‌دهند حجم آب مخزن سد زاینده‌رود به کمتر از ۴۵۰ میلیون مترمکعب رسیده و حفظ خط قرمز ۲۳۶ میلیون مترمکعبی برای بقای اکوسیستم در ماه‌های پیش‌رو به یک الزام غیرقابل‌تغییر تبدیل شده است، ادامه برداشت‌های صنعتی می‌توانست به یک فاجعه اکولوژیک و یک بحران عمیق اجتماعی دامن بزند.

در چنین اتمسفری، فولاد مبارکه به‌جای اتکا به راهکارهای موقت، دست به یک جراحی عمیق و پرهزینه در زیرساخت‌های تامین منابع خود زد که در مقیاس جهانی کم‌نظیر است. اقدامی که در مجمع عمومی عادی سالیانه این شرکت در مردادماه اعلام شد، نشان‌دهنده یک بلوغ استراتژیک است که از دو بازوی اجرایی قدرتمند بهره می‌برد: نخست، مشارکت در ابرپروژه انتقال آب از دریای عمان و خلیج فارس، و دوم، سرمایه‌گذاری عظیم در جمع‌آوری و تصفیه پساب‌های شهری. معماری جدید تامین آب این شرکت نشان می‌دهد که آن‌ها چگونه بر جبر جغرافیایی غلبه کرده‌اند. در حالی که رقبای ساحلی در شرق آسیا آب را تنها چند صد متر پمپاژ می‌کنند، مجتمع مبارکه با مشارکت در یک مگاپروژه ملی، آب دریا را پس از شیرین‌سازی، از مسیرهای صعب‌العبور و با طی صدها کیلومتر به قلب کویر رسانده است. این سطح از مهندسی و سرمایه‌گذاری برای تامین امنیت آبی یک واحد صنعتی، در ادبیات مدیریت بحران صنایع سنگین جهان یک «کیس استادی» یا نمونه مطالعاتی بی‌نظیر محسوب می‌شود.