با وجود تمرکز سیاست‌گذاری‌های معدنی بر توسعه منابع داخلی و کاهش خام‌فروشی، استان سیستان و بلوچستان امروز در کانون توجه دولت و بخش خصوصی برای تولید فلزات استراتژیک قرار گرفته است. در این میان، آنتیموان، به عنوان یکی از فلزات حیاتی در صنایع پیشرفته، جایگاهی ویژه دارد. در گفت‌وگویی با مهرداد احمدی، کارشناس ارشد معدن و متخصص حوزه معدن و صنایع معدنی، به بررسی اهمیت این فلز، مزیت‌های منطقه‌ای سیستان و بلوچستان و مسیر آینده توسعه این صنعت پرداخته‌ایم.

آنتیموان؛ فلزی با ارزش راهبردی

احمدی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به اهمیت جهانی آنتیموان گفت:«آنتیموان یکی از فلزاتی است که به‌طور مستقیم با امنیت صنعتی و فناوری گره خورده است. از کاربردهای آن می‌توان به تولید آلیاژهای مقاوم، باتری‌های مخصوص، تجهیزات نظامی و آتش‌نشانی اشاره کرد. بسیاری از صنایع پیشرفته برای تولید تجهیزات با مقاومت حرارتی و شیمیایی بالا به این ماده وابسته‌اند.»

وی با تأکید بر اینکه ذخایر این فلز در سطح جهان به شدت متمرکز و محدود است، افزود:«چین، روسیه، بولیوی و چند کشور دیگر منابع عمده آنتیموان را در اختیار دارند. همین مسأله باعث شده قیمت جهانی آن نوسانات زیادی داشته باشد و هرگونه توسعه داخلی در این حوزه، نقش حیاتی در تأمین پایدار زنجیره صنعتی کشور ایفا کند.»

سیستان و بلوچستان؛ قلب معدنی آنتیموان ایران

احمدی در ادامه با تحلیل وضعیت ذخایر داخلی عنوان کرد:«ایران از جمله کشورهایی است که منابع شناسایی‌شده آنتیموان دارد، اما نکته مهم‌تر آن است که بخش عمده این ذخایر در سیستان و بلوچستان متمرکز است. مناطقی مانند حیدرآباد، کیچی، لخشک، شورچاه و توزگی دارای پتانسیل بالایی در این زمینه هستند.»

به گفته این کارشناس، مزیت دیگر این ذخایر، کیفیت بالا و عیار مناسب آنهاست که توجیه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری در استخراج و فرآوری را تقویت می‌کند.

نقش نهادهای دولتی در توسعه معادن آنتیموان

در ادامه بحث، احمدی به نقش شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران (ایمپاسکو) و سازمان ایمیدرو اشاره کرد و گفت:«مجتمع طرح‌های اکتشافی و معدنی سیستان و بلوچستان تحت مدیریت ایمپاسکو، به صورت هدفمند پروژه‌های اکتشافی آنتیموان را دنبال می‌کند. این نهادها تلاش می‌کنند زیرساخت‌های اولیه را فراهم کنند تا بخش خصوصی بدون مواجهه با ریسک‌های اولیه وارد فاز بهره‌برداری شود.»

وی افزود: «اگر این مدل حمایتی به درستی اجرا شود، می‌تواند الگویی برای سایر عناصر استراتژیک مانند لیتیوم، نیکل یا کروم نیز باشد.»

زیرساخت‌ها؛ گلوگاه توسعه صنعتی در جنوب شرق

احمدی در ادامه چالش‌های زیرساختی را یکی از موانع اصلی توسعه معادن در منطقه عنوان کرد:«با وجود ظرفیت بالای معدنی، هنوز در زمینه راه‌های دسترسی، برق‌رسانی صنعتی، آب فرآوری، و حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای ضعف جدی وجود دارد. دولت باید نگاه توسعه‌ای به زیرساخت‌های معدنی داشته باشد، چون بدون این مؤلفه‌ها، توسعه پایدار ممکن نیست.»

او همچنین تأکید کرد که جذب سرمایه‌گذار نیازمند مشوق‌های واقعی، امنیت سرمایه‌گذاری و تسهیل روندهای اداری است.

ظرفیت صادراتی و موقعیت ژئو‌معدنی استان

از نظر این متخصص معدن، سیستان و بلوچستان علاوه بر دارا بودن منابع غنی، از یک مزیت ژئواستراتژیک بسیار مهم نیز برخوردار است:«نزدیکی به مرزهای شرقی و بندر چابهار باعث می‌شود فرآورده‌های معدنی این استان به‌راحتی به بازارهای منطقه مانند هند، پاکستان، آسیای میانه و حتی جنوب شرق آسیا صادر شود. اگر سیاست صادرات‌محور در این حوزه تقویت شود، آنتیموان ایران می‌تواند در بازار جهانی جایگاه قابل توجهی کسب کند.»

در پایان این گفت‌وگو، مهرداد احمدی ضمن اشاره به چشم‌انداز روشن توسعه آنتیموان در کشور، پیشنهاداتی نیز ارائه داد:«برای استفاده کامل از این فرصت، سه نکته حیاتی است: اول، تقویت زیرساخت‌های پایه در استان؛ دوم، تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی با ابزارهای مالی و بیمه‌ای؛ و سوم، توسعه فناوری‌های فرآوری داخلی برای تبدیل ماده معدنی به محصول نهایی صادرات‌محور.»

او افزود:«اگر این سه ضلع به‌درستی اجرا شوند، آنتیموان می‌تواند همان نقشی را برای توسعه اقتصادی سیستان و بلوچستان ایفا کند که مس و فولاد برای استان‌های مرکزی داشته‌اند.»