نویدصنعت نیوز- قیمت نفت در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار در ظاهر نشانه‌ای از ثبات بازار انرژی است، اما در واقع نتیجه هم‌زمانی چند نیروی ناپایدار است: مدیریت عرضه توسط تولیدکنندگان بزرگ، تنش‌های ژئوپلیتیک، و شکاف رو به رشد در دسترسی کشورها به نفت ارزان. این تعادل، بیشتر از آنکه پایدار باشد، یک وضعیت موقت در مسیر بازتوزیع قدرت انرژی در جهان است.

بازار نفت در این محدوده قیمتی را نمی‌توان یک تعادل کلاسیک اقتصادی دانست. آنچه امروز دیده می‌شود، یک تعادل مهندسی‌شده و شکننده است که روی لبه چند عدم‌قطعیت بزرگ قرار دارد. این وضعیت نه از هماهنگی کامل عرضه و تقاضا، بلکه از تلاقی محدودیت عرضه، سیاست‌گذاری تولیدکنندگان بزرگ و ناهمگونی شدید در سمت تقاضای جهانی شکل گرفته است. در چنین شرایطی، چین در موقعیت حساس‌تری قرار می‌گیرد. بخش مهمی از مزیت رقابتی صنایع چین در سال‌های گذشته، صرفاً نیروی کار ارزان یا مقیاس تولید نبود، بلکه دسترسی به انرژی نسبتاً ارزان و بعضاً تخفیفی بود که در برخی دوره‌ها از مسیرهای غیرمتعارف تأمین می‌شد. این لایه پنهان هزینه، به صنایع انرژی‌بر چین کمک می‌کرد تا در بازار جهانی با حاشیه سود قابل قبول رقابت کنند. اما در شرایط نفت ۹۰ تا ۱۰۰ دلاری، این مزیت به‌تدریج فرسایش پیدا می‌کند. نتیجه آن نه یک شوک ناگهانی، بلکه افزایش تدریجی هزینه تولید و کاهش توان رقابت صادراتی در صنایع حساس به انرژی است. در مقابل، آمریکا در ساختاری قرار دارد که قیمت‌های بالاتر نفت را تا حد زیادی به فرصت تبدیل می‌کند. توسعه تولید داخلی نفت و گاز باعث شده این کشور از یک واردکننده آسیب‌پذیر، به یک تولیدکننده تأثیرگذار تبدیل شود. در چنین بازاری، نفت ۹۰ تا ۱۰۰ دلاری هم‌زمان دو اثر دارد: افزایش درآمد بخش انرژی و تقویت اهرم ژئوپلیتیک در بازار جهانی. به همین دلیل، آمریکا در این ساختار بیشتر نقش تنظیم‌کننده و بهره‌بردار از نوسانات را دارد تا قربانی آن. اروپا اما در موقعیت متفاوتی قرار گرفته است. وابستگی ساختاری به واردات انرژی، باعث شده قیمت نفت برای آن صرفاً یک متغیر اقتصادی نباشد، بلکه مستقیماً به هزینه تولید صنعتی و پایداری بخش حمل‌ونقل و هوانوردی گره بخورد. در این سطح قیمت، فشار اصلی نه در قالب بحران فوری، بلکه در قالب فرسایش تدریجی رقابت‌پذیری صنعتی ظاهر می‌شود. همین مسئله باعث شده سیاست انرژی اروپا به سمت کاهش ریسک، تنوع‌بخشی به منابع و قراردادهای بلندمدت حرکت کند. اما لایه مهم‌تر این بازار در سمت تقاضا قرار دارد. نفت در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار، اگر پایدار بماند، به‌تدریج رفتار مصرف را تغییر می‌دهد. اقتصادها در این سطح قیمت به سمت بهینه‌سازی مصرف انرژی، تغییر ترکیب سوخت و افزایش بهره‌وری حرکت می‌کنند. بنابراین این محدوده قیمتی، برخلاف ظاهر باثبات آن، در واقع یک محرک تدریجی برای اصلاح ساختار تقاضای جهانی است. — جمع‌بندی این بازار را نمی‌توان یک تعادل پایدار دانست، بلکه باید آن را یک وضعیت انتقالی در نظر گرفت؛ وضعیتی که در آن نقش انرژی در اقتصاد جهانی در حال بازتعریف است: چین: فرسایش تدریجی مزیت انرژی ارزان و فشار بر رقابت صادراتی آمریکا: تقویت جایگاه تولیدکننده و بهره‌بردار از قیمت‌های بالاتر اروپا: افزایش هزینه ساختاری انرژی و فشار بر صنعت بازار جهانی: حرکت تدریجی به سمت اصلاح مصرف و تغییر الگوی انرژی در نتیجه، ثبات فعلی قیمت نفت بیشتر یک «وقفه در نوسان» است تا یک نقطه تعادل واقعی.